ചിതലെടുക്കാത്ത ചിതറാല്‍ പെരുമ...

“ഹൊ എന്തായിത്..?” അറിയാതെ പറഞ്ഞു പോയി.

കാറിനുള്ളിലെ ഏസി ശ്വാസം മുട്ടിച്ചപ്പോൾ സൈഡ് ഗ്ലാസ്സ് മെല്ലെ താഴ്ത്തിയതാണ്. കാറ്റിന്റെ കുസൃതി. കുളിരണിയിച്ച കൈകൾ സുഗന്ധവാഹിയായത് പെട്ടെന്നായിരുന്നു. പിച്ചിയും മുല്ലയും അരളിയും ജമന്തിയുമൊക്കെ ഒന്നിനോടൊന്നു മത്സരിച്ച് തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം അറിയിച്ചപ്പോൾ മാരിക്കൊളുന്തെന്ന തോവാളപ്പച്ച വേറിട്ട സുഗന്ധമായി.

 മാരിക്കൊളുന്ത് എതെങ്കിലും പെണ്ണിന്റെ പേരാന്നു കരുതരുത് കേട്ടോ. സുഗന്ധതൈലത്തിനു വേണ്ടി ഉണക്കി സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു പൂവാണിത്. വളരെ ചെറിയ പൂവാണ്. തണ്ടും ഇലകളുമടക്കം പ്രത്യേകസുഗന്ധം പരത്തുന്നവയാണ്.

(മാരിക്കൊളുന്ത്)

“എവിടെയായി..?” പൂക്കളുടെ ചിന്തകളിൽ‌ നിന്നും മനസ്സിനെ അടർത്തിയെടുത്ത്, കണ്ണുകൾ വഴിയോരത്ത് സ്ഥലമറിയിക്കുന്ന അടയാളം തിരഞ്ഞു . അധികം തിരയേണ്ടി വന്നില്ല, വലതു വശത്ത് മഞ്ഞയിൽ കറുത്ത അക്ഷരങ്ങൾ കണ്ടു “മാർത്താണ്ഡം”. അപ്പോള്‍ മാർത്താണ്ഡം ചന്തയായിരുന്നു എന്നെ ഓർമ്മകളിൽ നിന്നും ഉണർത്തിയത്. ചുണ്ടിലൊരു ചിരി വിടർന്നത് കടിച്ചൊതുക്കി വണ്ടി ഇടത്തേക്ക് തിരിച്ചു.

( മാർത്താണ്ഡം )

തിരുവനന്തപുരത്തു നിന്ന് നേരം പുലരും മുമ്പ് ഇറങ്ങിയതാണ്. പത്മനാഭനെ തൊഴുത് നിന്നപ്പോൾ‌ മനസിൽ മുളപൊട്ടിയ പൂതി. യാത്ര പറച്ചിലും കാത്തിരുപ്പുമൊന്നും പതിവുകളല്ലാത്തത് കൊണ്ട് പിന്നെ നോക്കി നിന്നില്ല. കാറെടുത്ത് കന്യാകുമാരി റോഡിലൂടെ വച്ച് പിടിക്കുകയായിരുന്നു. ഓർമ്മകളുടെ തിരതള്ളലിൽ കഴിഞ്ഞു പോയ ഒന്നരമണിക്കൂർ യാത്ര അറിഞ്ഞതേയില്ല.

                                                    (ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം)
ഇനി ആറേഴു കിലോമീറ്റർ കൂടെ സഞ്ചരിച്ചാൽ ആറ്റൂർ എത്തും. അതു കഴിഞ്ഞാൽ തിരുവട്ടാറായി. ഇതുവരെ വന്ന സ്ഥിതിക്ക്, ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തോളം പഴമയും പെരുമയും ഉള്ള തിരുവട്ടാർ ആദി കേശവ ക്ഷേത്രം പുറത്ത് നിന്നെങ്കിലും തൊഴുത് തിരികെ വന്നില്ലെങ്കിൽ മനസ്സിനൊരു സമാധാനം കിട്ടില്ല. ആറ്റൂരിൽ‌ നിന്നും തിരിയുന്നതിനു പകരം യാത്ര നേരെയാക്കി. സൂര്യരശ്മികൾ ശക്തി പ്രാപിക്കും മുമ്പ് ലക്ഷ്യത്തിലെത്തണമെന്ന മോഹം കൊണ്ട് ഭഗവത് ദർശനം ഇനിയൊരിക്കലാകാമെന്ന് നേരത്തെ തീരുമാനിച്ചുറപ്പിച്ചു. 

കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത കവിത തന്നെയാണീ ക്ഷേത്രം. ഒന്ന് ഓടിക്കാണാനാണെങ്കിൽ പോലും ഒരു ദിവസം വേണ്ടി വരും. പുറത്തു നിന്ന്, ഭഗവാനെ മനസ്സിലോർത്ത്, തൊഴുതു മടങ്ങി.

( തിരുവട്ടാർ ആദികേശവക്ഷേത്രം )

തിരുവട്ടാറിലെ ‘എസ് ’വളവുള്ള കയറ്റം എത്ര സമർത്ഥമായി വളയം പിടിക്കുന്നവരുടേയും മനസ്സിലൊരു ചെറു ചലനം സൃഷ്ടിക്കാതിരിക്കില്ല. കയറ്റത്തേക്കാൾ ഇറക്കമായിരുന്നു വലച്ചത്.

ലക്ഷ്യത്തിൽ‌ നിന്നൊന്നു വ്യതിചലിച്ചെങ്കിലും ആറ്റൂരിൽ തിരികെയെത്തിയപ്പോള്‍ സമാധാനമായി. അവിടുന്ന് വീണ്ടും ഇടത്തോട്ട് അരുമന-തൃപ്പരപ്പ് റോഡിലേക്ക് തിരിയുമ്പോൾ‌ മനസ്സിൽ ഓർമ്മകളുടെ താളിലെവിടെയോ മാഞ്ഞു തുടങ്ങിയ ഒരു പേര് തെളിഞ്ഞു വന്നു... “ആനയിളക്കി ചെല്ലമ്മ” . കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ പ്രാന്ത പ്രദേശങ്ങളിലുമൊക്കെ ആ പേരു പഴമയുടെ പെരുമയായി കിടപ്പുണ്ട്. വീണു കിടക്കുന്ന ആനയെ വരെ മർമ്മത്ത് തട്ടി ഇളക്കാൻ കഴിവുള്ള മർമ്മാണി ആയിരുന്നുവത്രേ ആ സ്ത്രീ.

ഇടയ്ക്ക്, തിക്കുറിശ്ശിയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴി കാണിക്കുന്ന ബോർഡ് കണ്ടപ്പോൾ‌ മൺ‌മറഞ്ഞു പോയ മഹാനായ കലാകാരനെ ഓർമ്മ വന്നു. ആറ്റൂരിൽ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ചിട്ടുണ്ടാവും. ചരിത്രത്തിൽ “തിരിച്ചാരണത്തുപള്ളി” എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചിതറാൽ എത്തി. ഓർമ്മകളിൽ വീണു പോയ മനസിനെ വീണ്ടെടുത്തത് “തിരിച്ചാരണത്തു മല” എന്ന് എഴുതിയ ചൂണ്ടു പലകയാണ്. അടുത്ത് തന്നെ ഇംഗ്ലീഷിലും കാണാം ലിഖിതം “ചിതറാൽ ജൈൻ ടെമ്പിൾ”.  ലക്ഷ്യം ഇതാ തൊട്ട് മുന്നിൽ. മനസിൽ പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത ആനന്ദം.  ചൂണ്ടുപലക ലക്ഷ്യം വയ്ക്കുന്ന  ഇടത്തോട്ടുള്ള ഊടു വഴിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.  ആ വഴി അവസാനിക്കുന്നത് മാർത്താണ്ഡത്താണെന്ന് സ്ഥലവാസികളാരോ പുറകിൽ പറയുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ വളഞ്ഞ് മൂക്ക് പിടിക്കുന്നതു പോലെ ആയിരുന്നോ എന്റെ യാത്ര എന്നു തോന്നിപ്പോയി.

ഒരുപാട് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വന്നില്ല, ഒരു കിലോമീറ്ററോളം പോയിട്ടുണ്ടാവും, പ്രകൃതി കാത്തു സൂക്ഷിക്കുന്ന ആ പഴയ യുഗത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ അതാ വലതു ഭാഗത്തായി കാലത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചുയർന്നു നിൽക്കുന്നത് കാണാം..

വഴിയരികിൽ ഒറ്റയും തെറ്റയുമായി ചെറിയ വീടുകൾ. ഒരു വീടിന്റെ മുന്നിലേക്ക് വണ്ടിയൊതുക്കി. ഒരു കുഞ്ഞു പെട്ടിക്കടയുണ്ടായിരുന്നു അതിനു മുന്നിൽ. കലത്തിൽ കലക്കി വച്ചിരിക്കുന്ന സംഭാരവും, നിരത്തി വെച്ചിരിക്കുന്ന കണ്ണാടിഭരണികളില്‍ ഒന്നിൽ‌ പല നിറങ്ങളിലുള്ള കുറേ നാരങ്ങാമിഠായിയും മറ്റൊന്നില്‍ നിറയെ കടുമാങ്ങാ അച്ചാറും,  പിന്നെ സിഗരറ്റ്പായ്ക്കറ്റും ബീഡി പൊതികളും... , കഴിഞ്ഞു അവിടത്തെ കച്ചവട വസ്തുക്കൾ.

തൂങ്ങിയാടുന്ന കാതുകളിൽ എന്തൊക്കെയോ രൂപങ്ങൾ ഞാത്തിയ കമ്മലും, വെള്ളി കെട്ടിയ മുടിയും വെറ്റിലക്കറപുരണ്ട പല്ലുകളുമായി ഒരു രൂപം ആ കണ്ണാടി ഭരണികൾക്ക് പിന്നിൽ. കാലം കാത്ത് വച്ച പഴമകളിലൊന്ന് ഇതും. കലത്തിനകത്തെ പാനീയത്തിൽ മുങ്ങി നീരാടാൻ ഈച്ചകൾ‌ കാട്ടുന്ന പരാക്രമം കണ്ടതുകൊണ്ടാവും  മോരും വെള്ളം എടുക്കട്ടെ എന്ന അവരുടെ ചോദ്യത്തിനെ അവഗണിക്കാൻ മനസ്സ് പറഞ്ഞത്.

വീടിന് മുന്നിൽ നിന്ന ചുണ്ടൊക്കെ മുറുക്കിച്ചുവപിച്ച സ്ത്രീ പറഞ്ഞു, ചെരുപ്പ് അവിടെ സൂക്ഷിക്കാൻ‌. പക്ഷേ അതും അവഗണിക്കാനാണ് തോന്നിയത്. ഒരു ചെറുപുഞ്ചിരിയിൽ‌ എല്ലാമൊതുക്കി കാർ ലോക്ക് ചെയ്ത് ഇറങ്ങി പതിയെ നടന്നു.

ആർക്കിയോളജിക്കൽ‌ വിഭാഗം കെട്ടിപ്പൊക്കിയ ഗോപുരത്തിനുമപ്പുറം പ്രകൃതി തീർത്ത പ്രവേശനകവാടം കടക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലെന്തായിരുന്നുവെന്നറിയില്ല. ചെരുപ്പിട്ട് ബാലൻസ് ചെയ്ത് മുന്നോട്ടുള്ള കയറ്റം ആദ്യം പ്രശ്നമൊന്നും തോന്നിച്ചില്ല. പിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു അതിലെ ശ്രമകരമായ മറുവശം. ചെരുപ്പ് സൂക്ഷിക്കാമെന്നു പറഞ്ഞ സ്ത്രീയെ മനസ്സിലോർത്തു. ആരും കാണുന്നില്ലെന്നുറപ്പ് വരുത്തി ചെരുപ്പൂരി കയ്യിൽ പിടിച്ചു. കയറ്റമെന്നു പറഞ്ഞാൽ പോര, ചെങ്കുത്തായ കയറ്റമാണ്. കടന്നു വന്ന വഴികൾ മാത്രമേ നോക്കാവൂ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ എന്ന പഴമൊഴി ഓർമ്മയിൽ തെളിഞ്ഞെങ്കിലും മുകളിലോട്ട് നോക്കിയാലും താഴോട്ട് നോക്കിയാലും മനസ്സൊന്നു കിടുങ്ങുന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നു ഞാന്‍.

കുത്തനെപ്പതിക്കുന്ന സൂര്യകിരണങ്ങളോട് പടവെട്ടാനുള്ള ശക്തിയില്ലാതെ മുഖം താഴ്ത്തിപ്പിടിക്കുമ്പോൾ കുറച്ചു കൂടെ നേരത്തെ വരാമായിരുന്നുവെന്നു സ്വയം ശാസിക്കാനാണ് തോന്നിയത്. വഴിയരികിൽ വിശ്രമിക്കാൻ സിമന്റ് ബഞ്ചുകളുണ്ട്. പക്ഷേ അതിലിരിക്കുന്ന കാര്യം ആലോചിക്കുകയേ വേണ്ട. അത്രയ്ക്കും ചുട്ടുപൊള്ളി കിടപ്പാണവ. അതിനടുത്തായി ചുവപ്പും മഞ്ഞയും നിറത്തില്‍ പൂക്കള്‍ പൊഴിച്ച് വാകയോട് സാദൃശ്യം തോന്നിക്കുന്ന പേരറിയാ മരങ്ങള്‍.

മുകളിൽ‌ നിന്നും രണ്ടു പേർ ഇറങ്ങി വരുന്നത് കണ്ട് ഒന്നു നിന്നു. കിതപ്പോടെ ചോദിച്ചു. “മുകളിലേക്കിനിയെത്ര ദൂരമുണ്ട്..?” അവരുടെ ചുണ്ടിൽ‌ വിരിഞ്ഞ ചിരി പരിഹാസത്തിന്റെയായിരുന്നോ. അലക്ഷ്യമായ മറുപടി വന്നു, “ഇവിടുന്നു എണ്ണൂറ് മീറ്റർ ഉണ്ട് മുകളിലേക്ക്, നൂറു ചുവട്..” മനസ്സാകെ കലുഷിതമായി. നൂറു ചുവടോ? എണ്ണൂറു മീറ്റർ‌ എങ്ങനെ നൂറു ചുവടിൽ‌? എണ്ണിക്കയറി നോക്കണോ? വേണ്ടാ നടക്കുക തന്നെ. 

പഴയൊരു യുഗത്തിലേക്കാണ് ചുവടുവയ്പ്പ് എന്നു ചിന്തിച്ചപ്പോൾ ശരീരം മനസ്സിന്റെ വ്യവസ്ഥയിലെത്തി, ക്ഷീണം മറന്നു, കിതപ്പറിഞ്ഞില്ല. യാത്രയിലിടയ്ക്കിടെ കൂറ്റൻ പാറകൾ കാണാം, അവയ്ക്കിടയിൽ വേനലിലും വറ്റാത്ത തെളിനീരുറവകളും. "ഉറിഞ്ചിപ്പാറകൾ"‌ എന്നാണവ അറിയപ്പെടുന്നത്. പാറയിലൊന്നു വായ് വച്ച് ആഞ്ഞു വലിച്ചാൽ വെള്ളം കിട്ടും എന്ന പ്രാദേശിക വിശ്വാസമാവണം അവയ്ക്കീ പേരിട്ടു കൊടുത്തത്. യക്ഷിക്കഥകളിലുറങ്ങുന്ന അടുക്കി വച്ച മൂന്നു പാറകൾ കാണാനും വന്യമായ ആകർഷകത്വം. ഇടയ്ക്ക് പാറവിടവുകളിൽ പൂത്ത് നിൽക്കുന്ന കാ‍ട്ടു തെച്ചിയും, വശ്യസുഗന്ധം പരത്തി ഒന്നകന്നു മാറി നിൽക്കുന്ന കൈതക്കാടുകളും ആകർഷണീയത കൂട്ടുന്നു.

                           -ഉറിഞ്ചിപ്പാറ-                                  -യക്ഷിപ്പാറയും പൂത്തു നിൽക്കുന്ന കാട്ടു തെച്ചിയും-

പത്തു പതിനഞ്ചു മിനിട്ടിലേറെ ആയിരിക്കുന്നു ഞാൻ‌ മല കയറാൻ‌ തുടങ്ങിയിട്ട്. തണുത്ത കാറ്റ് കവിളിലുമ്മ വച്ചപ്പോഴാണ് ലക്ഷ്യത്തിലെത്തിയെന്ന ബോധോദം ഉണ്ടായത്.

ഒന്നു നിന്ന് ചുറ്റുപാടും വീക്ഷിച്ചു, “ഹാ..എത്ര പ്രകൃതി രമണീയമായ സ്ഥലം!”. ആകാശത്തെ വിരി മാറിൽ ചേർത്ത് സഹ്യാദ്രി... അരഞ്ഞാണം പോലെയൊഴുകുന്ന പുഴകൾ, ഉറുമ്പിനെപ്പോലെ ചലിക്കുന്ന വാഹനങ്ങൾ.. അകലെയായി താമ്രപർണ്ണീ നദി ഒഴുകുന്നത് കാണാം തിക്കുറിശ്ശി മഹാദേവന്റെ പാദം ചുംബിച്ച്. കറുകനാമ്പിലൂടലിഞ്ഞു ചേർന്ന അവസാന ജീവാംശങ്ങളും പേറി ഒഴുകുന്നതു കൊണ്ടാവും അവൾ‌ക്കിത്ര ശാന്തത. ഈ ഉയരം, ഒന്നു കയ്യെത്തിച്ചാൽ ആകാശം തൊടാമെന്ന തോന്നൽ, മനസ്സിൽ ആത്മവിശ്വാസം വര്‍ദ്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

-താമ്രപർണ്ണി-                                                                  -സഹ്യാദ്രി-

കിതപ്പ് മാറിയപ്പോൾ പതിയെ മുഖമുയർത്തി മുകളിലേക്ക് നോക്കി. കണ്ണുകളെ വിശ്വസിക്കാനായില്ല. രണ്ടു പാറകൾ പരസ്പരം മുഖം ചേർത്ത് ചുംബിക്കാനെന്ന പോലെ നിൽക്കുന്നു. വളരെ നേരിയൊരു വിടവു മാത്രം, ഒരാൾക്ക് കഷ്ടിച്ച് കടന്നു പോകാം. അതിലൂടെ നടന്ന്, അവിടുന്ന് താഴേക്കുള്ള പടിക്കെട്ടിറങ്ങുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ആകാംഷ അതിർവരമ്പുകൾ ഭേദിച്ചു തുടങ്ങിയിരുന്നു.

മനസ്സും ശരീരവും കോൾ‌മയിർ‌ കൊള്ളുന്ന കാഴ്ചകളായിരുന്നു എതിരേറ്റത്. വടക്കോട്ട് നടക്കും തോറും പാറയിൽ‌ പടുത്തുയർത്തിയ മണ്ഡപത്തിന്റെ ഭിത്തികളിൽ‌ മൺ‌മറഞ്ഞ ഒരു യുഗപ്പെരുമയുടെ തിരുശേഷിപ്പുകൾ.

ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രം വിളിച്ചോതുന്ന ശിലാലിഖിതങ്ങൾ, സ്തൂപങ്ങൾ, ചിത്രങ്ങൾ. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോളവംശത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ വേരറ്റു പോയ ജൈനമതം. ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യനും ഭദ്രഭാഹുവും അതിനോടനുബന്ധിച്ച് ശ്രവണബെൽ‌ഗോളയിൽ വന്നിരുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അവരുടെ അനുയായികൾ അവിടെ നിന്നും  ചിതറാലിലെ ഈ ഗുഹയിലെത്തിയെന്നും ധ്യാനനിരതരായെന്നും ചരിത്രം പറയുന്നു.

ജൈനരാജാവായിരുന്ന മഹേന്ദ്രവർമ്മൻ ഒന്നാമന്റെ ഭരണകാലത്താണ് ഈ പ്രദേശത്തേക്ക് ജൈനമതം വ്യാപിച്ചതത്രേ.  തീർത്ഥാങ്കരന്റെയും ശിഷ്യഗണങ്ങളുടേയും ചിത്രങ്ങളാണ് കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നത്, തൂങ്ങുന്ന രീതിയിൽ വേറിട്ട് നിൽക്കുന്ന ചെവികളും തലയ്ക്ക് മീതെ മൂന്നു തട്ടുള്ള കുടയും, വിരിഞ്ഞ ചുമലുകളും ഒതുങ്ങിയ അരക്കെട്ടും, മുഖത്തെ പ്രത്യേക ഭാവവുമുള്ള തീർത്ഥാങ്കര ചിത്രങ്ങൾ. നിന്നും ഇരുന്നുമുള്ള ഓരോ ചിത്രത്തിനും ഇടയ്ക്ക് വട്ടെഴുത്തും.

സമനന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അത്ഭുതസിദ്ധികളുള്ള നാടോടികളുടെ എട്ടാം പരമ്പരയിൽ‌പ്പെടുന്ന ചരണന്മാരുടെ പുണ്യമല എന്നർത്ഥത്തിൽ തിരുചരണമല എന്ന വിളിപ്പേരാണ് പിന്നെ തിരിച്ചാരണത്തു മല ആയത്. ഈ ചരണന്മാർക്കും സമനന്മാർക്കുമൊക്കെ പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ ചരാചരങ്ങളിലേക്കും കൂടുവിട്ട് കൂടു മാറാനുള്ള കഴിവുണ്ടായിരുന്നുവത്രേ. ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ കൊച്ചുമകൻ ഹെർമൻ ഹെസ്സേ എഴുതിയ സിദ്ധാർത്ഥാ എന്ന പുസ്തകത്തിലിവരെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.

ചരിത്രം ചരണന്മാരോട് ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് ഈ മലയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതെങ്കിലും പ്രചരിക്കുന്ന കഥകൾക്ക് രാമായണവുമായാണ് ബന്ധം. യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ രാമ ലക്ഷ്മണന്മാർക്ക് മരുത്വാമലയെത്തിച്ച ഹനുമാൻ ആവശ്യം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അതു തിരിച്ചെറിഞ്ഞു. അതിൽ നിന്നും അടർന്നു വീണ ഒരു ഭാഗമാണിതെന്നും, തിരിച്ചെറിഞ്ഞ മല എന്ന പേരാണ് തിരിച്ചാരണത്തുമല ആയതെന്നുമാണ് നാട്ടുപക്ഷം. അതെത്രമാത്രം വിശ്വസനീയമെന്നു പറയാനാവില്ല. കഥ എന്തായാലും ആ പരിസരത്തീ പേരു പറഞ്ഞാൽ തിരിച്ചറിയുന്നവർ ചുരുക്കമായിരിക്കും. മലൈയ്കോവിൽ എന്നു പറയുന്നതാവും ഉചിതം.

ശിലാലിഖിതങ്ങൾ ചുറ്റി പടവുകൾ കയറിയാൽ അമ്പലമായി. പ്രധാന മണ്ഡപത്തിനെ മൂന്നായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. മൂന്നു പ്രതിഷ്ഠകൾ. മഹാവീരനും പാർശ്വനാഥനും പിന്നെ ദേവിയും. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠ ആദ്യം ജൈന മതത്തിലെ പത്മാവതീദേവിയുടേതായിരുന്നു. പിന്നീട് 1250 ഏ ഡി യിൽ ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ‌ മഹാരാജാവാണ് അവിടെ ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. അതിനു ശേഷം എല്ലാ ചിങ്ങമാസത്തിലും പൊങ്കാല മഹോൽ‌സവത്തോടെ ആഘോഷം നടക്കാറുണ്ടിവിടെ. (അമ്പലം അടച്ചിട്ടിരുന്നതിനാൽ‌ ദേവദർശനം സിദ്ധിച്ചില്ല.)

(ക്ഷേത്രവും ഗോപുരവും അതിനോട് ചേർന്ന പാറയും)

മടപ്പള്ളിയും, ബലിപീഠവും, നാഗദേവത ഉപപ്രതിഷ്ഠയുമൊക്കെയുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പിൻഭാഗം ഒരു കൂറ്റൻ പാറയ്ക്കുള്ളിലേക്കായിട്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആ പാറയ്ക്ക് മേൽ മൂന്നു നിലയിൽ തീർത്തൊരു ഗോപുരം കാണാം. 1908 ൽ മിന്നലേറ്റ് നശിച്ചു പോയെങ്കിലും പുനുരുദ്ധാരണം നടത്തി മങ്ങിപ്പോയ ശോഭ തിരിച്ചു പിടിച്ച് ആ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു. അതിന്റെ ഭിത്തികളിൽ മുഴുവനും തീർത്ഥാങ്കര ചിത്രങ്ങളും വട്ടെഴുത്തുകളുമാണ്, കുറേയൊക്കെ പ്രകൃതി മായ്ച്ചു കളഞ്ഞെങ്കിലും. എല്ലാം ഇരുപത്തിമൂന്നും ഇരുപത്തിന്നാലും തീർത്ഥാങ്കരന്മാരാണ്. ആ പാറയ്ക്ക് മുകളിൽ‌ കയറിയാൽ‌ ആകാശം തൊട്ട് മേലെ എന്ന തോന്നലുണ്ടാവും.

(ഗോപുരം സായന്തന സൂര്യന്റെ ശോഭയിൽ)

അമ്പലത്തിന്റെ വശത്തായി വീണ്ടും താഴേക്ക് പടവുകളുണ്ട്. ക്ഷേത്രക്കുളമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന നീരുറവ അവിടെയാണ്. അതിനെ തൊട്ടുള്ള പാറയിൽ ഒരത്ഭുതം പ്രകൃതി നമുക്കായി കാത്തു വച്ചിട്ടുണ്ട്. പിൻഭാഗം അമർന്ന കാൽ‌പ്പാദങ്ങൾ പോലെയുള്ള പാടുകൾ, ഒപ്പം പാദസരം പോലെയും. കാലാവസ്ഥയുടെ മാറ്റങ്ങളും പ്രകൃതീ മർദ്ദങ്ങളും തീർത്ത പാടുകളാവും അവ. സത്യം അതാവാമെങ്കിലും കഥകൾ‌ കേൾക്കാനിഷ്ടമുള്ള മനസ്സ്, അവിടെ പ്രചരിക്കുന്ന ഐതിഹ്യങ്ങള്‍ക്കാണ് ചെവി കൊടുത്തത്. രാമനാൽ‌ ഉപേഷിക്കപ്പെട്ട സീതാദേവി ഇവിടെ വന്നിരുന്നുവെന്നും ദേവിയുടെ കാല്പാടുകളാണവയെന്നും നാട്ടുകാർ പറയുന്നു. മനസിലൊരു നൊമ്പരം ബാക്കിയായി.

-തീർത്ഥക്കുളം- 

(പാറകളിൽ കാണുന്ന അനേകം നീരുറവകളിലൊന്ന്)

ക്ഷേത്രമിരിക്കുന്ന പാറയ്ക്ക് സമീപവും, കൈതക്കാടുകളും സുഖമായി നാലഞ്ചുപേർക്ക് കിടന്നുറങ്ങാവുന്ന പാറവിടവുകളും ഉണ്ട്. പ്രകൃതിയെന്ന ശിൽ‌പ്പിയുടെ കരവിരുതുകൾ. കൈതപ്പൂവിന്റെ മനം മയക്കുന്ന സുഗന്ധവും പേറി തണുത്ത കാറ്റാഞ്ഞു വീശുന്നു.

-കൈതക്കാട്-                                                              -പാറ വിടവ്     

എന്തിനെന്നറിയാതെ കണ്ണ് നിറയിച്ച കാഴ്ചകൾക്കൊടുവിൽ മലയിറങ്ങുമ്പോൾ പകലോൻ രാജ്യാധികാരം ഒഴിഞ്ഞ് ചക്രവാളം ലക്ഷ്യമാക്കി യാത്ര തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കയറുന്നതിനേക്കാൾ ശ്രമകരമായിരുന്നു ഇറങ്ങുന്നത്. മനസ്സിൽ പേരറിയാവുന്ന ദൈവങ്ങളെയൊക്കെ വിളിച്ചു. കാറിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ പെട്ടിക്കടയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. അച്ചാറിട്ട നാലഞ്ചു ഗ്ലാസ്സ് മോരും വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ പറന്നു നടക്കുന്ന ഈച്ചകളേയും പുച്ഛച്ചിരിയോടെ എന്നെ നോക്കുന്ന മുഖങ്ങളേയും  കണ്ടില്ലെന്നു നടിച്ചു. ഉള്ളിന്റെയുള്ളിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ പല ചിന്തകളുടേയും മുനയൊടിഞ്ഞ്, കീഴടങ്ങുകയായിരുന്നു ഞാനവിടെ.

തണുത്ത കാറ്റിന്റെ ലാളനയിൽ സ്വയം മറന്ന് തിരികെ യാത്ര തുടങ്ങുമ്പോഴും പാറയ്ക്ക് മുകളിൽ കണ്ട പാദങ്ങളായിരുന്നു മനസിൽ. അറിയാതൊരു തേങ്ങൽ ഉള്ളിൽ വീണുടഞ്ഞുവോ...?

വാൽ‌ക്കഷ്ണം :-

“അരച, നിന്നോർമ്മയിലൊരശ്രുകണമുണ്ടോ,
അതിനുള്ളിലൊരു പുഷ്പനൃത്തകഥയുണ്ടോ,
കഥയിലൊരുനാൾ നിന്റെ യൌവനശ്രീയായ്
കുടികൊണ്ട ദേവിയാം വൈദേഹിയുണ്ടോ ?
ഉരുവറ്റഭയമറ്റവളിവിടെയെങ്ങോ
ഉരിയവെള്ളത്തിന്നു കുരലുണക്കുന്നു
അവളൊരു വിതുമ്പലായ് തൊണ്ട തടയുന്നു
മൃതിയുടെ ഞരക്കമായ് മേനി പിഴിയുന്നു...”

അശ്വത്ഥാമാഃ നഃ ഹതഃ......

സൂര്യൻ കത്തിയെരിയുന്നു, ആരോടോ പക തീർക്കാനെന്ന പോലെ..

പൊള്ളുന്ന സൂര്യരശ്മികളെ താങ്ങാനാവാതെ മുഖം താഴേക്കാക്കി അയാൾ നടക്കുകയാണ്. അലസമായ ചലനങ്ങൾ.. മുഖം വലിഞ്ഞു മുറുകിയിരിക്കുന്നു.. ദൈന്യത പേറുന്ന ശരീരത്തിലെ, ആ കണ്ണുകളിൽ പക്ഷേ തിളക്കമുണ്ട്.. കാലുകൾക്ക് തളർച്ച അനുഭവപ്പെടുന്നതു കൊണ്ടാവും വേച്ചു വേച്ചാണു നടപ്പ് .. വിയർപ്പുറവ പൊട്ടി, ധാരകളായൊഴുകി വൃണങ്ങളിൽ പടർന്നു കയറിയിരിക്കുന്നു..

നാവു വരളുന്നു.. എവിടെയെങ്കിലും ഒന്നിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിൽ..! വേണ്ടായിരുന്നു.. ശാപമായ ഈ വരം വേണ്ടായിരുന്നു.. ചിരഞ്ജീവീ പദം കിട്ടിയപ്പോൾ‌ അതിനിങ്ങനെയൊരു മറുപുറം ഉണ്ടാവുമെന്നു കരുതിയില്ലാ.. കലിയുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും  തിരക്കുകളറിഞ്ഞില്ലാ.. പക്ഷേ ഇപ്പോൾ‌ നിലയ്ക്കാത്ത ഓട്ടമാണ്.. മനുഷ്യമനസ്സിലെ ചതിയുടേയും വിദ്വേഷത്തിന്റേയും രൂപമായി യുഗാന്തരങ്ങളോളം..

ഹൊ എന്തൊരു വിധി !

ചോദിച്ച് വാങ്ങിയതെങ്കിൽ പോലും ഇപ്പോഴിത് അസഹനീയമാകുന്നു.. ശരീരത്തിലെ വൃണങ്ങൾ പൊട്ടിയൊലിച്ചുണ്ടാകുന്ന  രൂക്ഷ ഗന്ധം തനിക്ക് തന്നെ മനം പുരട്ടലുണ്ടാക്കുന്നു... ഇനിയെത്ര നാളിങ്ങനെ വിശ്രമമില്ലാതെ.. അറിയാതെ മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു പോകുന്നു..

കൂടെ നടന്നവരെവിടെ?

ബലി പാതാളം വിട്ട് വരാൻ മടിക്കുന്നു, ഭൂമിയേക്കാൾ മഹത്തരമാണെന്ന ന്യായം പറഞ്ഞ്.. വർഷത്തിലൊരിക്കലുള്ള വരവ് നിർത്താൻ മാർഗ്ഗം തിരയുകയാണോ എന്നു തോന്നിപ്പോകുന്നു.. വ്യാസൻ പുസ്തകക്കെട്ടിലൊതുങ്ങി.. വിഭീഷണനെ ഇടയ്ക്ക് കാണാറുണ്ട്... ഹനുമാൻ ഭക്തി മൂത്ത് എപ്പോഴും തപസ്സിലാണ്.. കൃപരെ തുടക്കത്തിൽ കണ്ടിരുന്നു. പരശുരാമൻ അമ്മയെ കൊന്ന പാപം കളയാൻ ആകാശ മാർഗ്ഗേ ആണു..

ഞാൻ.... ഞാൻ മാത്രം എവിടേയും.. ഗതി കിട്ടാതെ..

വിദ്വേഷത്തിന്റെ നാമ്പുകൾ എന്നിലിതളിട്ടതെപ്പോഴായിരുന്നു?

അമ്മയിൽ ജന്മം കൊണ്ട നാൾ മുതൽക്കാണെന്നു തോന്നുന്നു.. സൌഹൃദത്തിന്റെ അവഗണനയിൽ മനം നൊന്ത അച്ഛനെ കണ്ടായിരുന്നു വളർന്നത്.. ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ മാറാപ്പും സഹപാഠികളുടെ ക്രൂരതയും നാമ്പിട്ട വിദ്വേഷത്തിനു വളമേകി.. എന്തിനോടും വെറുപ്പായിരുന്നു.. എന്നോട് പോലും.. ഒടുവിൽ, നാശം വിതച്ച കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന്റെ ശേഷിപ്പായ് , എയ്തു പോയ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പിൻവിളിക്കാനാകാതെ ഉഴറുമ്പോൾ ഉത്തരയുടെ ഗർഭത്തിലേക്ക് ലക്ഷ്യം പറഞ്ഞു തന്നത് മധുസൂദനനായിരുന്നു. പക്ഷേ കുറ്റവും, ശാപവും എനിക്ക്.

അശ്വത്ഥാമാ ഹതാഃ കുഞ്ജരാഃ.....

കാതിലിപ്പോഴും മുഴങ്ങുന്നു ധർമ്മപുത്രരുടെ ആ വാക്കുകൾ... അജയ്യനായി പാണ്ഡവപക്ഷത്തിനു നാശം വിതച്ച ദ്രോണരെ ആരൊക്കെയോ ഭയന്നിരുന്നു.. എല്ലാമറിയുന്ന കണ്ണനു  അദ്ദേഹത്തോട് പിൻ‌മാറാൻ പറയാമായിരുന്നു‌.  കള്ളപ്പേരിട്ട ഗജത്തെ വധിച്ച് ധർമ്മപുത്രരെക്കൊണ്ടിങ്ങനെ പറയിപ്പിച്ചതിനു പിന്നിലെ സൂത്രശാലിയെ മനസിലാവാതിരുന്നതല്ല. ആനയെന്നുള്ളത് മെല്ലെപ്പറഞ്ഞിട്ടാവും അച്ഛനത് കേൾക്കാതെ പോയത്... പുത്രവിയോഗത്തിൽ തളർന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചത് ഏത് യുദ്ധതന്ത്രത്തിൽ‌പ്പെടും?  അദ്ദേഹം തന്റെ കടമയായ രാജ്യരക്ഷയല്ലേ ചെയ്തത്..?

നിസ്സഹായതയുടെ കണ്ണുകളുമായി അഭിമന്യു ഇപ്പോഴും  മനസ്സിലുണ്ട്.. ചക്രവ്യൂഹത്തിൽ തളയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടും ആ മുഖത്ത് പ്രകാശം കെട്ടു പോയിരുന്നില്ല. അകത്തേക്കുള്ള വഴി പറഞ്ഞു കൊടുക്കുമ്പോൾ‌ പുറത്തേക്കിറങ്ങുന്നതെങ്ങനെയെന്നു മറച്ചു വച്ച് മരണത്തിനു മുന്നിലേക്കാ കൌമാരത്തെ എറിഞ്ഞു കൊടുത്തത് ഏത് ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിലായാലും അംഗീകരിക്കാൻ വയ്യ.

പക തലയ്ക്ക് പിടിച്ചപ്പോൾ, ശാപം പിടിച്ചൊരാ രാത്രിയിൽ ഞാനും പാതകം ചെയ്തു.. നഷ്ടമായത് പാഞ്ചാലിക്കായിരുന്നു... പാണ്ഡവരെന്നു കരുതി കൊന്നു തള്ളിയതവളുടെ മക്കളെയായിരുന്നുവെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ‌ വൈകിപ്പോയിരുന്നു.. അതു കൊണ്ടു തന്നെ കിരീടി മുടി മുറിച്ചപമാനിച്ചപ്പോൾ ,അത് കണ്ടവൾ ആനന്ദം കൊണ്ടപ്പോൾ, പ്രതികരിക്കാൻ തോന്നിയില്ലാ... അവൾക്കത്രയെങ്കിലും ആശ്വാസം കൊടുക്കാനായല്ലോ എന്ന സമാധാനമായിരുന്നു മനസ്സിൽ..

ഗാന്ധാരീ മാതാവു ചോദിച്ചത് സത്യമായിരുന്നു.. മാധവൻ‌ വിചാരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ‌ ഈ സർവ്വനാശം ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നു.. കർണ്ണൻ കുന്തീപുത്രനെന്ന സത്യം ധർമ്മപുത്രരോട് മാത്രം പറഞ്ഞാൽ മതിയായിരുന്നു.. ഈ യുദ്ധം ഉണ്ടാവില്ലായിരുന്നു... പക്ഷേ, തേർത്തട്ട് താഴ്ന്ന സമയത്തിനു ആ ദാനധർമ്മിഷ്ടന്റെ തലയറുക്കാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി.... ഉചിതമായിരുന്നോ കൃഷ്ണാ, ആ തീരുമാനം?

കൺ‌പോളകൾ‌ മെല്ലെ അടയ്ക്കുമ്പോൾ‌ കണ്ണുകൾ‌ ചുട്ടുപൊള്ളുന്നതറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എത്ര നേരമങ്ങനെ ഇരുന്നുവെന്നറിയില്ല. കാതിലിമ്പമാർന്ന വേണു നാദം.. ഒട്ടിയ കൺ‌പീലികൾ‌ വിടർത്താൻ പാടുപെട്ടു. കാഴ്ചയ്ക്ക് വ്യക്തതയുണ്ടായില്ലെങ്കിലും ആ ശ്യാമവർണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ‌ ബുദ്ധിമുട്ടിയില്ല.

“കണ്ണാ ...അങ്ങയെ കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ, ഉത്തരമില്ലാത്ത കുറേ ചോദ്യങ്ങളുമായി... കള്ളച്ചിരി ചിരിച്ച്, മുടന്തൻ ന്യായങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, ഇത്തവണ എന്റെ നാവടക്കാൻ‌ ശ്രമിക്കണ്ട.”

നോവരിക്കുന്ന വൃണങ്ങളിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഈച്ചകളെ ആട്ടിയകറ്റി തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോഴേക്കും കണ്ണൻ മറഞ്ഞിരുന്നു.. അതോ തന്റെ തോന്നലായിരുന്നോ ഒക്കെയും?

അർജ്ജുനനായി കർണ്ണൻ കരുതി വച്ച ആയുധത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം തെറ്റിക്കാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻ‌നിരയിലേക്ക് ഘടോൽ‌ക്കചനെ പറഞ്ഞുവിട്ടതെന്തിനായിരുന്നു? ഒടുവിലാ പാവം കുരുതിക്കളത്തിൽ പിടഞ്ഞൊടുങ്ങിയപ്പോൾ, ഭീമന്റെ നോവുന്ന മനം കണ്ടില്ലെന്നു നടിച്ച്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം നല്ലതിനെന്നു പറയുന്ന പാർത്ഥസാരഥിയുടെ മുഖം ഇപ്പോഴും അകക്കണ്ണിലുണ്ട്.

ശിഖണ്ഡിയെ മുൻനിർത്തി ഭീഷ്മ പിതാമഹനെ വീഴ്ത്തിയതിന്റെ സൂത്രധാരനും നീ തന്നെയല്ലേ ദേവകീസുതാ... എന്തിനായിരുന്നു ഇതെല്ലാം.. എന്തു നേടി നീ... ഒടുവിൽ ദർഭപ്പുല്ലാൽ ഒടുങ്ങിയ സന്തതി പരമ്പരകൾക്ക് മുന്നിൽ ചോദ്യ ചിഹ്നമായി അവശേഷിച്ചില്ലേ നീ... വേടന്റെ അമ്പാൽ സ്വർഗ്ഗലോകം പൂകുംമുമ്പെങ്കിലും ഒരുമാത്ര നിനക്ക് വിശകലനം നടത്താമായിരുന്നു, ചെയ്തികളൊക്കെ ശരിയായിരുന്നോ എന്ന്..

എന്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നീ ഉത്തരം പറഞ്ഞേക്കും ധർമ്മം പുനസ്ഥാപിക്കാനായിരുന്നുവെന്ന്.. പക്ഷേ, അന്നു നീ പുനഃസ്ഥാപിച്ച ആ ധർമ്മം എവിടെ? യുഗാന്തരങ്ങളിലതിനു വേണ്ടി നീ അവതാരമെടുക്കുമെന്നു പറഞ്ഞതും വെറും വാഗ്ദാനമായിരുന്നോ?

ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ നീ മറഞ്ഞു... ഞാൻ കണ്ട കലിയുഗം നീ കണ്ടില്ലല്ലോ.. നീ പറഞ്ഞിട്ടിട്ടു പോയ വാക്കുകൾ ആയുധങ്ങളാക്കി എന്നെ നെഞ്ചിലേറ്റി സ്വയം നശിക്കുന്നു മനുഷ്യജന്മങ്ങൾ... ചൂതാട്ടക്കളങ്ങളിൽ പെണ്ണിന്റെ മാനത്തിനു ലജ്ജയില്ലാതെ വില പേശുന്നു..

എത്ര പാഞ്ചാലിമാരുടെ ഉരിയുന്ന മാനത്തിനു നീ ഉടുവസ്ത്രമേകും....? ആതുരാലയങ്ങളിൽ അനേകം കർണ്ണൻ‌മാർ‌ പിറന്നു വീഴുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയെത്താത്ത കുന്തിമാരാണധികവും. ചെയ്തു പോയത് തെറ്റോ ശരിയോ എന്നു പോലും തിരിച്ചറിയാനാവാത്ത അവരെക്കാണുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലെന്താണെന്ന് പറയാൻ‌ വയ്യ.

ആദ്യമൊക്കെ ഇതെല്ലാം കണ്ട് വിജയിയെപ്പോലെ ആർത്തട്ടഹസിച്ചിരുന്നു.. ഇപ്പോൾ, അതിനും വയ്യാ  മനസ്സ് മടുത്തിരിക്കുന്നു.. നീ കാണുന്നുണ്ടോ എന്നെയൊഴിഞ്ഞ് ചിന്തിക്കാനാവുന്നില്ലാ ആർക്കും... എല്ലാർക്കും വേണ്ടത് പകയുടേയും ചതിയുടേയും പ്രതീകമായ എന്നെയാണ്... ഓടിയോടി തളർന്നിരിക്കുന്നു ഞാൻ..

നീ മറഞ്ഞിരുന്ന് ചിരിക്കുന്നുണ്ടാവും.

വേണ്ടാ.. ആ ചിരി എനിക്ക് കാണേണ്ട..

ദാ വീണ്ടും ആരോ വിളിക്കുന്നു.. വിശ്രമിക്കാൻ അവസരമില്ലെനിക്ക് .. നടക്കണം... ഇനിയുമെത്ര യുഗങ്ങളാണ് നീയെനിക്കായി കാത്തു വച്ചിരിക്കുന്നത്?

കിതച്ചും വലിച്ചും അവൻ പിന്നേയും നടന്നു... അന്തരീക്ഷത്തിലെവിടെയോ ഒരു കുതിരയുടെ ചിനപ്പ് കേട്ടതു പോലെ..

അകലെനിന്ന് അപ്പോഴും ആ മുരളീരവം ഒഴുകി വരുന്നുണ്ടായിരുന്നു....

~~~~

ഒറ്റച്ചിലമ്പ്....

എഴുതി തീർത്തൊരു കഥയിലെ
അന്ത്യരംഗത്തിനായിനിയുമീ
കണ്ണീരെണ്ണയിലെഴുതിരിയിട്ട
ആട്ടവിളക്ക് തെളിക്കട്ടെ ഞാൻ?

കഴുത്തിനു മേൽ‌ ശൂന്യതയാളുന്ന
ഉടൽ‌ പുതച്ചിട്ടൊരാ കച്ചയിൽ
നിണമോ നിറമോ ചിത്രം വരഞ്ഞു?
വേറിട്ട ശിരസിലെ നേത്രങ്ങളിനിയും
നൂപുരധ്വനി തേടിയുഴറുന്നുവോ
ചിരിക്കുന്നുവോ നീയും ചിലമ്പേ?

നീതിവിധിക്കാത്ത രാജസഭയിലേ-
ക്കിനിയാണെന്റെ രംഗ പ്രവേശം
കണ്ണുകെട്ടിയ ന്യായാസനങ്ങളിലേ-
ക്കിനിയാണെന്റെ പടയോട്ടം
അഴിയും മുടിയിലുമാളും കണ്ണിലും
അവഗണനയ്ക്കുമേലാത്മരോഷം
ചിരിക്കുന്നുവോ നീയും ചിലമ്പേ?

സ്നേഹത്തിന്നുറവ കീറാത്ത
മനസ്സെന്ന ശിലകളിലീ ചിലയ്ക്കും
ചിലമ്പിനെ എറിഞ്ഞുടയ്ക്കണം
ചിതറുന്ന നോവിന്റെ രത്നങ്ങളെ
സീമന്തസിന്ദൂരമലിഞ്ഞ സ്വേദത്തെ
നേരു ചികയാത്ത രാജശാസനത്തെ
ഇനി മറവിയിലെറിയണം

സ്വപ്നങ്ങളെരിയുന്ന ചിതയിൽ നിന്നൊരു
തീനാളമെറിഞ്ഞീ മധുര കത്തിക്കണം
പുത്രിയെ, പത്നിയെ, അമ്മയെയറിയാത്ത
കാട്ടാള മനസ്സുകൾ തീയെടുക്കണം
ദേഹിയകന്നൊരീ നശ്വര ദേഹത്തെ
ഉപകാരസ്മരണയായഗ്നിക്ക് നൽകണം

നാളെയെൻ ചാരത്തിൽ നിന്നും
പുതുഗാഥകളെഴുതപ്പെടുമ്പൊഴും
ക്ഷേത്രാങ്കണങ്ങളിലെനിക്കായ് തിളയ്ക്കും
പൊങ്കാലക്കലങ്ങളിലൊരായിരം
നാരീനിശ്വാസങ്ങൾ വീണുടയുമ്പൊഴും

ധൂമപാളികൾ തീർത്ത കാർമേഘച്ചുരുളിൽ
വിതുമ്പുന്ന മാരിയായെന്നാത്മാവ് പിടയും
കണ്ണീർക്കണങ്ങളായീ ഭൂമി തൻ മാറിൽ
പെയ്തൊടുങ്ങുമ്പൊഴും ചിലമ്പുമെൻ
മനസ്സിന്റെ, നോവിന്റെ ഹിന്ദോളമാരറിഞ്ഞു?